Để con nhanh biết nói: 4 nguyên tắc và 4 bí quyết cực hữu ích của mẹ Tin

Chia sẻ bài viết

Làm thế nào để con nhanh biết nói là băn khoăn của rất nhiều bậc cha mẹ. Hãy tham khảo 4 bí quyết & 4 nguyên tắc giúp con thông minh, nói giỏi của mẹ Tin nhé!

Chào các mẹ! Mình là Hoàng Ngọc – mẹ bé Tin Tin, em bé vừa tròn 2 tuổi hôm 28/3 vừa rồi. Quá trình chăm sóc và nuôi dạy con mình may mắn được biết đến thai giáo, cũng như lận lưng được ít vốn liếng để tương tác cùng con, nên giờ em bé nhà mình dù không phải thuộc dạng nhanh xuất thần nhưng khả năng ngôn ngữ của con khá tốt, đủ để con biết diễn đạt 100% những thứ con muốn, con cần; nhận thức đúng từ con người,đồ vật đến sự việc; tự lý giải một cách đơn giản những gì diễn ra xung quanh con; và nói được những câu mệnh lệnh rõ ràng rành mạch. Nay mình chia sẻ lại chi tiết, kĩ càng để mẹ nào còn băn khoăn lo lắng về tiến độ học hỏi phát triển ngôn ngữ của bé nhà mình có thể tham khảo và ứng dụng nếu cần nhé!

Để đạt được mục tiêu phát triển ngôn ngữ cho con một cách tốt nhất, mọi người ghi nhớ giúp mình một vài nguyên tắc sau nha:

1/ Chú trọng việc đọc sách, đọc thơ, hát cho con nghe và trò chuyện cùng con ngay từ khi con còn nằm trong bụng mẹ, duy trì các hoạt động này đều đặn trong suốt thai kì – đặc biệt là từ tuần thai thứ 13 trở đi (thai giáo ngôn ngữ)

2/ Chú trọng về vận động cho bé: Ngay từ sơ sinh, các mẹ hãy tập cho con các bài tập phát triển vận động để kích thích sự phát triển cả về thể chất và não bộ. Một em bé khỏe mạnh về thể chất, được thỏa sức vận động và vui chơi – đặc biệt là vui chơi ngoài trời và có sự tương tác cộng đồng sẽ có nhận thức tốt hơn những em bé suốt ngày bị nhốt kín trong nhà.

3/ Bé dưới 2 tuổi: Hạn chế tối đa việc cho con tiếp xúc với các loại màn hình điện tử (tivi, điện thoại, máy tính bảng) hay thậm chí là các loại Flash Card, thay vào đó là bố mẹ và người thân thường xuyên tương tác với con bằng cả ngôn ngữ nói và ngôn ngữ hình thể (body language), cho con học nói và làm quen với thế giới bằng chính những vật liệu hữu hình trong cuộc sống. Việc con có thể lắng nghe, nhìn ngắm, cầm nắm, hít ngửi mùi hương và nếm thử mùi vị sẽ giúp con phát triển tất cả các giác quan – tốt hơn rất nhiều so với việc ném cho con một tấm flash card hay một cái điện thoại để những âm thanh và hình ảnh hỗn độn trôi tuột đi trong trí não non nớt của con.

4/ Không cần quá sốt ruột và căng thẳng nếu con của bạn có vẻ “chậm nói” so với các em bé xung quanh, bởi mỗi bé có một kênh phát triển khác nhau, con của bạn cần có thời gian “thấm hút”, tích lũy vốn từ trước khi bật nói ra. Việc của cha mẹ chỉ là tạo môi trường ngôn ngữ tốt nhất cho con phát triển mà thôi.

Cơ bản là vậy, giờ mình đi vào chi tiết kinh nghiệm của cá nhân mình giúp Tin Tin phát triển ngôn ngữ như thế nào nha!

I. Để con nhanh biết nói: Hãy tích cực nói chuyện cùng con!

Khi Tin dưới 1 tuổi, mình luôn thể hiện tình cảm với con bằng cách gọi tên và nói lời yêu thương con mỗi ngày, ê ê a a nhại lại những âm thanh của con với tông giọng cao hơn mức bình thường để biểu lộ cảm xúc và truyền tải nguồn năng lượng tích cực tươi vui cho con. Mình luôn nói trước những việc mình chuẩn bị làm, diễn giải cho con biết mọi sự việc, hiện tượng xung quanh con bằng những CÂU NGẮN đủ chủ – vị và lặp lại TỪ KHÓA trong các NGỮ CẢNH quen thuộc.

Ví dụ, khi cho con theo xuống bếp để nằm chơi trên xe đẩy chờ mẹ nấu cơm, mình sẽ nói cho con biết:

  • Mẹ và Tin xuống bếp NẤU CƠM nhé! Tin nằm ngoan chờ mẹ NẤU CƠM tí nhé!
  • Tiếng LẠCH CẠCH, LẠCH CẠCH này là mẹ đang thái đồ ăn trên thớt nè!
  • Tiếng NƯỚC chảy RÓC RÁCH, RÓC RÁCH này là mẹ đang xả NƯỚC rửa rau nè!
  • Con có ngửi thấy mùi TỎI PHI không? TỎI PHI thơm quá nhỉ? Mẹ PHI TỎI xào thịt bò đấy!
  • Con có thấy đĩa CƠM RANG này đẹp không? Đĩa CƠM RANG này có đậu hà lan, ngô ngọt, cà rốt, khoai tây nè! Cà rốt màu đỏ nè, ngô ngọt màu vàng nè, đậu hà lan màu xanh nè…
    Cùng với việc chuyện trò như vậy, mình sẽ cho con nhìn ngắm – sờ vào các loại rau củ, đồ ăn, và ngửi mùi của chúng luôn để kích thích sự phát triển về thị giác, khứu giác, xúc giác của con.

Hay khi thay quần áo cho con, mình sẽ nói:

  • Mẹ thay ÁO ĐẸP cho Tin nhé! Ôi ÁO sư tử ĐẸP quá nè! Con gập tay lại để mẹ lột ÁO cho con nè! Rồi, rồi, Tin mặc ÁO ĐẸP được rồi nè!

Những khi cho Tin đi chơi, mình sẽ mô tả cho con biết trên đường đi có những gì hay ho, từ cảnh vật đến con người v.v Trước mỗi chuyến đi chơi xa như về quê nội, quê ngoại, mình cũng sẽ dành một ngày trước đó thông báo trước cho con biết để con không bị lạ lẫm và sợ sệt.

Quan điểm của mình là nên hạn chế tối đa việc nói với con những lời tiêu cực, cũng như tránh cho con phải nghe những lời không mấy đẹp từ cuộc trò chuyện của người lớn. Hãy tạo cho con một môi trường sống trong lành và tích cực nhất, nuôi dưỡng tâm tính hồn nhiên và thiện lương.

2. Tích cực đọc sách cho con nghe sẽ giúp con có vốn từ tuyệt vời!

Để con nhanh biết nói thì không thể thiếu việc đọc sách cho con nghe rồi! Các bố các mẹ hãy chăm chút một góc đọc nhỏ xinh trong nhà cho các bạn bé và bổ sung hoạt động đọc sách/kể truyện vào lịch trình hàng ngày của con nhé! Tin Tin nhà mình có 1 giá sách riêng ở trong phòng ngủ, chưa kể 2 ngăn tủ chứa đầy sách thiếu nhi của con ở ngoài phòng khách nữa. Tin có rất nhiều sách, cả tiếng Việt, tiếng Anh và sách song ngữ. Mình cũng để ý việc lựa chọn sách đa dạng hình thức để khơi gợi hứng thú cho bé, từ sách bình thường đến sách lật – mở tương tác, sách chiếu bóng, sách tiếng Anh có kèm file audio…

Các mẹ có thể tham khảo Tủ sách của Tin Tin để lựa sách cho con mình nhé!

Để con nhanh biết nói, các mẹ hãy tạo cho con một góc đọc sách nhỏ trong nhà. Đây là chiếc giá sách con con mình đặt cho bạn Tin

Trước 1 tuổi thì đa phần SÁCH TƯƠNG TÁC của con đều trở thành SÁCH TAN TÁC hết do Tin rất thích xé và gặm sách. Vậy nên lời khuyên của mình cho các mẹ khi chọn sách cho bé dưới 1 tuổi đó là ưu tiên các loại sách vải và sách chất liệu bằng bìa thật dày dặn cứng cáp để bé có quăng quật cắn xé cũng vẫn bền (ví dụ như cuốn Thổi phù hết đau, Con muốn đi giày của mẹ, Kho báu của bác lợn v.v)

Về dòng sách cho bé thì mình cực kì thích những cuốn sách Ehon Nhật Bản vì nội dung ngắn gọn ý nghĩa, giàu từ tượng thanh mô phỏng tiếng kêu của các loài vật hay những âm thanh trong cuộc sống thường nhật. Nó ứng dụng rất nhiều vào quá trình mình chăm sóc và nuôi dạy em bé. Ví dụ mỗi lần bạn Tin khóc nhè, mình sẽ lấy ra 1 đoạn nội dung quen thuộc trong cuốn “Momo – chú bé quả đào: Oa oa oa” để dỗ con: “Nín đi, nín đi! Ngoan nào, ngoan nào” – giống như những lời mà trong truyện, bạn Momo đã vừa xoa đầu Gà con và Cừu con vừa nói. Mỗi lần được mẹ xoa đầu và dỗ dành “nín đi nín đi, ngoan nào ngoan nào” là bạn Tin sẽ dịu cơn nức nở lại ngay.

Tin Tin yêu sách vô cùng, suốt ngày mang sách ra gạ gẫm “Mẹ đọc sách cho con!”

Hay mỗi lần Tin vấp ngã, bị đau, bạn sẽ chủ động chạy lại giơ tay giơ chân ra cho mẹ “thổi phù hết đau” giống như trong cuốn truyện cùng tên, và vui vẻ nói “Hết đau rồi” chứ không khóc lóc dai dẳng như nhiều bạn bé khác.

Đó là lợi ích dễ nhận thấy nhất của việc đọc sách để con nhanh biết nói và ứng dụng vào cuộc sống hàng ngày. Còn theo nghiên cứu khoa học đã chỉ ra, những em bé được ba mẹ chăm đọc sách cho nghe có vốn từ rộng và đa dạng hơn rất nhiều so với những em bé không được đọc cho nghe các mẹ ạ.

3. Để con nhanh biết nói, hãy đọc thơ và hát cho con nghe!

Bên cạnh việc nói với con/đọc sách cho con, mình cũng đặc biệt thích đọc thơ cho con nghe, hát cho con những bài hát ru nhẹ nhàng trước khi đi ngủ, những bài hát thiếu nhi vui tươi và cả những bài hát mình tự chế, chèn tên con vào câu hát để con khoái chí khi nhận ra tên mình.
Mình thuộc nhiều thơ và bài hát thiếu nhi lắm, có khi làm cả liveshow được luôn ấy. Ngày nắng thì hát “trời nắng, trời nắng, thỏ đi tắm nắng…”; trời mưa thì hát “Này anh giọt mưa ơi, anh từ đâu tới đây”; hát theo chủ đề động vật thì lợn, gà, chó, mèo, con nào cũng thuộc vài bài; hát theo chủ đề gia đình thì bố, mẹ, ông, bà, anh chị, cô chú; lên rừng xuống biển, đồng bằng thành phố chủ đề nào cũng có bài hát minh hoạ. Nhưng mình thường chú trọng hơn cả vẫn là những bài thơ/bài hát có nội dung về tình cảm yêu thương gia đình, dạy cho con những thói quen và nền nếp tốt như nói lời chào hỏi, cảm ơn, phụ giúp ông bà việc nhà, biết chia sẻ với bạn bè v.v

Điều đặc biệt là mỗi mốc hoạt động trong ngày mình lại có một bài hát riêng giúp con dễ nhận biết được các sự việc sẽ xảy ra tiếp theo và đó cũng là tiền đề để con hình thành thói quen sinh hoạt – điều này cực kì hữu ích cho các bạn bé dưới 2 tuổi nhé các mẹ!

  • Khởi động buổi sáng là màn tập vận động tay chân kèm bài hát:

Dậy đi thôi, ơi nào bạn ơi
Chim hót vang khi thấy ông mặt trời
Dậy ra sân, Tin tập Tin chơi
Cùng với chim, Tin hát Tin cười
Mẹ mua cho Tin bàn chải xinh
Như các anh, Tin đánh răng một mình
Mẹ khen Tin: “Bé mà vệ sinh!”
Thật đáng yêu, răng ai trắng tinh

Bài hát Dậy đi thôi!
  • Thỉnh thoảng giữa giờ chơi mình hay hát:

Bé là bé Tin Tin
Bé thường thích xem phim
Bé còn khoái bim bim
Hay hát ríu rít như chim
Đến trường, bé tung tăng
Ở nhà, bé lăng xăng
Khoái kẹo, tới hư răng
Ba má thương ai cho bằng!
Sớm mai, tiếng chim hót vang trong vườn
Ba má đưa bé Tin đến trường
Đón con, bé Tin khoe liền
Hoa bé ngoan tặng cho ba má nè!

Chế lại từ bài hát Bé Ti Ti

Bài này Bảo Bảo cháu mình rất thích, đã thuộc làu và hát được khi chơi với em.

  • Khi Tin ị thúi mình hay hát:

Anh cu Tin xinh giai
Ị một ngày chục lần
Ị một ngày chục lần, là anh cu Tin xinh giai!
Anh cu Tin thông minh
Anh ị một ngày chục lần
Tuy anh hay linh tinh, nhưng ị rất là nhiệt tình
Ị thật là nhiệt tình, là anh cu Tin thông minh

Giai điệu tự chế

Mình hay hát bài này đến nỗi, bé Hải Yến và Hoàng Quân cháu mình từ Quảng Ngãi ra chơi với dì mấy hôm thuộc luôn giai điệu bài hát và tự chế lời thành “Em cu Tin siêu nhân, ị một ngày chục lần” luôn!

  • Đến giờ Tin ti ti mình hay hát:

Giờ ăn đến rồi, giờ ăn đến rồi
Bạn Tin ơi! Bạn Tin ơi!
Ta hãy ti cho no nào, ta hãy ti cho no nào
Ti thật no, ti thật no

Chế lại từ giai điệu bài Kìa con bướm vàng
  • Mỗi khi Tin khóc hờn, mình hay hát:

Mẹ yêu yêu yêu yêu yêu
Mẹ thương thương thương thương thương
Anh chàng bé tí xíu
Tên là Nguyễn Xuân Trường
Mẹ yêu nhất nhà luôn, thương em nhất ngân hà luôn!

Chế lại từ bài hát Chị ong nâu và em bé
  • Khi bế Tin lên xuống cầu thang, mình hay hát:

Một bậc thang, Tin bước thật chậm
Hai bậc thang, Tin bước đều đều
Ba bậc thang, rồi bốn bậc thang
Bước thật chậm khi Tin bước cầu thang
Năm bậc thang, Tin bước thật chậm
Sáu bậc thang, Tin bước đều đều
Bảy bậc thang, rồi tám bậc thang
Không đùa nghịch khi Tin bước cầu thang

Chế từ bài hát Bước bậc thang – Singing Dino


Bài này hát mệt phết vì phải vừa leo cầu thang vừa hát!

  • Khi Tin đi tắm, mình hay hát:

Giờ tắm đến rồi, giờ tắm đến rồi
Bạn Tin ơi, bạn Tin ơi
Ta tắm cho thơm tho nào, ta tắm cho thơm tho nào
Bơi vòng quanh, bơi vòng quanh
Giờ tắm đến rồi, giờ tắm đến rồi
Bạn Tin ơi, bạn Tin ơi
Ta tắm cho thơm tho nào, ta tắm cho thơm tho nào Tắm thật vui! Tắm thật vui!

Chế từ bài hát Kìa con bướm vàng

Trong quá trình tắm, kì cọ đến đâu mình sẽ hát cho con nghe đến đó. Ví dụ:

Mẹ kì cái tai, mẹ kì cái tai
Mẹ kì cái tai cho bé thơm tho
Mẹ kì cái tay, mẹ kì cái tay
Mẹ kì cái tay cho bé thơm tho
Mẹ kì má em, mẹ kì má em
Mẹ kì má em thơm quá đi thôi

Giai điệu mẹ Tin tự chế

Hát tương tự với cái chân/cái lưng/cái mông… Tin Tin lúc mới sinh vốn rất sợ tắm, nhưng kể từ khi có bài hát dành riêng cho hoạt động này là con tắm ngoan và thư giãn hơn hẳn.

  • Bài hát giúp bé vui vẻ đánh răng mỗi ngày

(Các mẹ chú ý vệ sinh răng miệng cho con thật tốt ngay từ lúc bé bắt đầu nhú chiếc răng đầu tiên nhé)

Kìa! Cái thằng Tí sún Tí sún
Nhe cái răng nham nhở chổi cùn
Vì nó lười đánh răng sớm tối
Lại ăn kẹo suốt ngày không thôi
Anh Tí ơi! Hãy nghe chúng tôi:
Năng đánh răng cười trông rất tươi
Răng với tóc là góc con người
Răng có đẹp thì đời mới vui
Nào có khó gì việc đánh răng
Cầm bàn chải tựa như kéo đàn
Kem rất thơm ngọt đâu có ngán
Chỉ xoẹt xoẹt mấy cái là xong

Bài hát Thằng Tí Sún

v.v
Kho tàng ca nhạc thiếu nhi Việt Nam mình thấy có vô vàn bài hát hay, dễ ứng dụng vào việc chăm sóc con cái/tạo thói quen tốt, tính cách tốt cho con. Các mẹ mà không am hiểu có thể Google nội dung bài hát theo từng chủ đề để hát cho con nghe nha!

Các mẹ muốn bồi đắp tình yêu với tiếng Anh cho con thì có thể tham khảo danh sách các bài hát trên kênh Youtube “Super Simple Songs”. Kênh này có hệ thống bài hát cực kì đáng yêu và dễ dàng ghi nhớ. Ví dụ một mảng kiến thức là Numbers (số đếm) thôi, có rất nhiều bài hát liên quan như 10 little Indians, 10 little Airplanes, How many fingers, The numbers song – One, Two, Three, Four, Five, Six, Seven v.v

4. Tích cực chơi và tương tác cùng con là cách giúp con phát triển ngôn ngữ tốt nhất!

Viết về nội dung tương tác để con nhanh biết nói thì mình phải cảm ơn tuổi thơ thiếu thốn ở nông thôn, vì không có nhiều đồ chơi mà trẻ con tụi mình được học biết bao nhiêu trò chơi dân gian, bao nhiêu bài vè, bài đồng dao thú vị. Bây giờ mình chơi với con cũng toàn chơi những trò chơi cũ, đọc những bài vè đồng dao cũ. Các mẹ còn nhớ không?

“Nu na nu nống, cái trống nằm trong, con ong nằm ngoài, củ khoai chấm mật…”
“Nu na nu nống, đánh trống phất cờ, mở hội thi đua..”
“Kéo cưa lừa xẻ, ông thợ nào khỏe, về ăn cơm vua, ông thợ nào thua, về bú tí mẹ…”
“Rồng rắn rồng rết, đến Tết thầy về, bắt con lợn sề, cho thầy đâm tiết…”
“Cốc cốc dinh dinh, thầy ở đầu đình, thầy không sợ ma, đom đóm bay qua, thầy ù thầy chạy…”
“Nhong nhong nhong, ngựa ông đã về…”
“Chi chi chành chành, cái đanh thổi lửa, con ngựa đứt cương…”
“Vuốt ve, em thân yêu, em ngủ với ai, em ngủ với bà…”
“Lộn cầu vồng nước trong nước chảy…”
“Tập tầm vông, tay không tay có…”

Và vô vàn vô vàn những trò chơi, những bài vè, đồng dao thú vị để các mẹ chơi với con ngày này qua tháng nọ đảm bảo con không bao giờ chán.


Cách thức tương tác của mình với con thực ra không có gì khác so với cách mà các bà các mẹ ngày xưa vẫn làm với lứa tuổi chúng mình. Tuy nhiên ngày xưa trẻ con được tự do xông xênh, vui chơi có cộng đồng một cách an toàn và tương tác mạnh mẽ nên ngôn ngữ không phải vấn đề gì cần lo lắng lắm.
Ngày nay thì khác, cả người lớn lẫn con trẻ đều tương tác với các thiết bị điện tử nhiều hơn thay vì tương tác với nhau, nên ngày càng có nhiều em bé bị chậm nói, hoặc rối loạn ngôn ngữ, phải đi học những lớp có giáo viên chuyên biệt mới tìm lại được tiếng nói. Vậy nên các mẹ hãy cố gắng chăm chỉ tương tác, kết nối với con nhiều hơn và dành cho con sự quan tâm, chăm sóc đủ đầy mà tất cả những đứa trẻ đều xứng đáng được nhận nhé!

Để con nhanh biết nói, các mẹ hãy chăm cho em bé tương tác với cộng đồng các anh chị lớn hơn nhé!

Trên đây là 4 nguyên tắc và 4 bí quyết để tương tác cùng con, giúp con nhanh biết nói, cũng như xua tan nỗi lo lắng vì con chậm nói, chậm phát triển ngôn ngữ mà mẹ Tin tự học hỏi và đúc kết được trên hành trình chăm sóc và nuôi dạy em bé. Nếu bạn có những phương pháp hay ho và hữu ích hơn giúp con nhanh biết nói, đừng ngần ngại chia sẻ cùng cộng đồng dưới phần bình luận bài viết nhé!

Trong bài viết sau mình sẽ chia sẻ kĩ hơn cho các mẹ kinh nghiệm chọn sách và gợi ý một số đầu sách hay cho bé, các mẹ nhớ đón đọc nhé!

Hoàng Ngọc.
A mother. A writer.

Chia sẻ bài viết

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *